.webp)
Ontgassen is het verwijderen van brandbare en schadelijke dampen uit een tank of een andere besloten ruimte, tot de lucht erin veilig is. De gasvrijverklaring is de schriftelijke vaststelling, op basis van metingen, dat die ruimte op dat moment veilig betreden of bewerkt kan worden. Wie ze aflevert, hangt in België samen met de werkvergunning van de site: de werkgever geeft de schriftelijke machtiging, en de metingen gebeuren door iemand die daarvoor opgeleid is.
Het is een document dat vaak gevraagd wordt en zelden goed uitgelegd. Hieronder leest u wat ontgassen en een gasvrijverklaring precies inhouden, welke regels erachter zitten en hoe ze verschillen van het attest van een erkende technicus.
Longin Service reinigt mazout- en dieseltanks, opslagtanks en silo's vanuit Rotselaar, in Vlaams-Brabant en daarbuiten. Veilig werken in een besloten ruimte hoort bij elke tankreiniging.
Een tank die brandstof of een ander ontvlambaar product bevatte, is ook leeg nog niet veilig. Er blijven dampen hangen. Samen met lucht kunnen die een explosieve atmosfeer vormen. De Europese ATEX-werkplekrichtlijn (1999/92/EG) omschrijft dat als een mengsel van lucht en brandbare stoffen in de vorm van gassen, dampen, nevels of stof, onder atmosferische omstandigheden, waarin de verbranding zich na ontsteking uitbreidt tot het gehele niet verbrande mengsel.
Daarnaast kan er in een afgesloten tank te weinig zuurstof zijn. De Nederlandse Douane omschrijft een besloten ruimte in haar veiligheidshandboek als een ruimte die afgesloten is van de buitenlucht, waardoor de samenstelling van de lucht kan afwijken van de buitenlucht. Normale lucht bevat volgens dezelfde bron tussen 19 en 21 procent zuurstof. Te weinig zuurstof kan acute bewusteloosheid veroorzaken.
Ontgassen pakt beide gevaren aan: de dampen worden verwijderd en er wordt verlucht, tot de metingen aantonen dat de ruimte veilig is.
Een gasvrijverklaring legt vast dat een ruimte, na ontgassing en meting, veilig betreden kan worden of dat er veilig in gewerkt kan worden. Bij de metingen horen doorgaans:
Een gasvrijverklaring is een momentopname. Daarom vraagt de Belgische Codex over het welzijn op het werk dat de metingen regelmatig herhaald worden zolang er iemand in de tank verblijft.
Een gasvrijverklaring is ook iets anders dan het attest van buitengebruikstelling van een stookolietank. Dat attest wordt opgemaakt door een erkende technicus stookolietanks of erkende milieudeskundige, en bevestigt dat de tank volgens de regels van het vak buiten gebruik werd gesteld. Het ene gaat over veilig werken, het andere over de milieuregels voor uw tank. Meer daarover leest u in ons artikel over het attest na buitendienststelling.
Hier zit het grootste misverstand. Voor het attest van buitengebruikstelling van een stookolietank wijst de Vlaamse regelgeving een erkende technicus aan. Voor het betreden van een tank legt de Belgische welzijnswetgeving de verantwoordelijkheid bij de werkgever.
De Codex over het welzijn op het werk (boek III, titel 5, over opslagplaatsen voor ontvlambare vloeistoffen) bepaalt dat er een geschreven machtiging van de werkgever of zijn aangestelde nodig is voor iemand een ondergronds reservoir of een tank betreedt. Bij werken of herstellingen moet de werkprocedure geviseerd zijn door de preventieadviseur.
Wie de metingen doet, wordt in de praktijk bepaald door de werkvergunning van de site. Bedrijven en industriële sites werken daarvoor met een gasmeter of gasanalist: iemand met een gasdetector die onder meer zuurstof, LEL, H2S en CO meet en die daarvoor een opleiding volgde. Op basis van die meetresultaten wordt beslist of de ruimte gasvrij verklaard kan worden.
Werkt u met Nederlandse partners of op schepen, dan hoort u ook de term gasdeskundige. In Nederland is dat een door de overheid erkende, gecertificeerde functie, en in de zee- en binnentankvaart is een inspectie door zo'n gasdeskundige verplicht. Dat Nederlandse systeem is niet zomaar over te zetten naar een Belgische site: daar geldt de werkvergunning van de site.
Werken er meerdere bedrijven op dezelfde plaats, dan coördineert de werkgever die verantwoordelijk is voor de arbeidsplaats de veiligheidsmaatregelen. Dat staat in artikel 6 van de ATEX-werkplekrichtlijn.
Een gasvrijverklaring staat nooit op zichzelf. Ze is één voorwaarde in een reeks. Voor het betreden van een ondergronds reservoir of een tank vraagt de Codex (art. III.5-58) onder meer:
Voor werken of herstellingen komen daar reiniging met voldoende waarborgen tegen brand en explosie en permanente verluchting bij (art. III.5-59).
De ATEX-werkplekrichtlijn 1999/92/EG is in België omgezet in boek III, titel 4 van de Codex over het welzijn op het werk, over ruimten met risico's voor een explosieve atmosfeer. De werkgever moet de ontploffingsrisico's identificeren en analyseren, de ontploffingszones afbakenen en de nodige maatregelen nemen.
Twee elementen uit die richtlijn raken rechtstreeks aan de gasvrijverklaring:
De gasvrijverklaring past in dat systeem: ze legt vast wat de metingen aantonen, voor het werk start.
Een lege tank wordt als een veilige tank behandeld. Leeg betekent niet gasvrij. Ook zonder product kunnen er dampen in de tank hangen, en daarom verwijst de Codex naar dampen én bezinkingen.
De meting van 's morgens geldt voor de hele dag. Een gasvrijverklaring is een momentopname. Daarom horen herhaalde metingen bij elk verblijf in de tank.
Het attest en de gasvrijverklaring worden door elkaar gehaald. Het attest van een erkende technicus gaat over de milieuregels voor uw tank. De gasvrijverklaring gaat over de veiligheid van wie erin werkt. U hebt ze allebei op een ander moment nodig.
Ontgassen is het verwijderen van brandbare en schadelijke dampen uit een tank of besloten ruimte, gecombineerd met verluchten, tot metingen aantonen dat de lucht veilig is.
Een schriftelijke vaststelling, op basis van metingen van onder meer zuurstof, de onderste explosiegrens en toxische gassen, dat een ruimte op dat moment veilig betreden of bewerkt kan worden.
De Codex over het welzijn op het werk vraagt een geschreven machtiging van de werkgever of zijn aangestelde voor iemand een tank betreedt. De metingen gebeuren binnen de werkvergunning van de site, in de praktijk door een opgeleide gasmeter of gasanalist.
Nee. Het attest van buitengebruikstelling van een stookolietank komt van een erkende technicus of milieudeskundige en gaat over de milieuregels. De gasvrijverklaring gaat over de veiligheid van wie in de tank werkt.
Ze is een momentopname. De Codex vraagt dat de metingen regelmatig herhaald worden zolang er iemand in de tank verblijft. De precieze voorwaarden staan in de werkvergunning van de site.
Ontgassen haalt brandbare en schadelijke dampen uit een tank, tot de lucht veilig is. De gasvrijverklaring legt op basis van metingen vast dat de ruimte op dat moment veilig betreden of bewerkt kan worden. In België ligt de verantwoordelijkheid bij de werkgever: die geeft een geschreven machtiging, de preventieadviseur viseert de werkprocedure en de metingen gebeuren binnen de werkvergunning van de site. De verklaring is een momentopname en staat los van het attest van buitengebruikstelling. Longin Service reinigt tanks en silo's vanuit Rotselaar, in Vlaams-Brabant en daarbuiten, met veilig werken in besloten ruimten als vast onderdeel van de voorbereiding.
Lees ook hoe we silo's en opslagtanks reinigen in besloten ruimtes, hoe lang een tankstation stilligt bij een tankreiniging en wat VLAREM vraagt in ons artikel over industriële tankreiniging. Onze aanpak staat op de pagina tankreiniging.
Moet er een tank gereinigd worden waar iemand in moet? Vraag vrijblijvend een offerte aan of bel 0800 944 50.
Stel je vraag aan een van onze reinigingsexperts. Samen zoeken we een oplossing.
.avif)
.webp)